biuro@jan-mrugacz.pl

 (+48) 608 437 741

planowanie instalacji wodnej w budynku

Uwaga: artykuł to efekt połączenia i uaktualnienia innych Naszych artykułów które zastępuje

Każdy intuicyjne wie, do czego służy instalacja wodna w bloku lub domu jednorodzinnym. Układ połączonych przewodów, urządzeń i armatury zapewnia zasilanie w zimną i ciepłą wodę – powszechne i jednocześnie bardzo cenne dobro.

Wykonanie instalacji wodnej w budynku nie jest obwarowane surowymi wymogami, co nie oznacza, żeby nie wybierać starannie sprawdzonego montera. Choć błędy w instalacji wodnej nie powodują raczej utraty zdrowia czy życia, mogą narazić nas na duże straty materialne, dlatego jeśli nie znamy się na budownictwie, lepiej nie układać instalacji wodnej samemu.

Najważniejsze elementy instalacji wodnej budynku

Powszechnie spotykanym sposobem doprowadzania wody do budynku jest zasilanie z instalacji wodociągowej, która przebiega w pobliżu działki (zwykle w drodze). Stąd wyprowadza się przyłącze, które należy trwale zespolić z instalacją wodną obiektu.

Instalacja wodna w domu jednorodzinnym jest planowana najczęściej według podobnego standardu. Składają się na nią zwykle:

  • punkty poboru,
  • podgrzewacze lub kotły,
  • rurki,
  • filtry.

Instalacja wodna w domu – schemat

Schemat instalacji wodnej w domu jednorodzinnym projektuje się w indywidualnie dla danego obiektu, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz sztuką budowlaną.

Przewidziane punkty poboru znajdują się w łazienkach, toaletach, w kuchni, pralni, ewentualnie w pomieszczeniu gospodarczym czy garażu, a także na zewnątrz. Nie do wszystkich punktów doprowadza się wodę ciepłą – niekiedy wystarczy zimna (np. do zasilania pralki czy zmywarki). W zależności od założeń projektanta i życzeń inwestora ostatecznie instalacje w takich samych domach mogą się między sobą znacznie różnić.

Zależnie od sposobu podgrzewania wody ciepłej w instalacji, znaleźć się mogą indywidualne podgrzewacze zamocowane przy poszczególnych bateriach lub kotły (względnie inne wspólne dla wszystkich punktów poboru podgrzewacze). W pierwszym przypadku od przyłącza prowadzony jest przewód główny z zimną wodą, do którego podłącza się niezależnie wszystkie punkty poboru.

Jeśli natomiast w domu jest kocioł, przewód z zimną wodą prowadzi się do wszystkich baterii, a także do kotła. Równolegle od kotła do punktów poboru doprowadza się przewód z ciepłą wodą, a niekiedy również trzeci – cyrkulacyjny, sięgający położonego najdalej punktu czerpalnego. Zadanie przewodu cyrkulacyjnego polega na wymuszeniu ciągłego krążenia ciepłej wody w instalacji – dzięki temu jest ona dostępna w kranie natychmiast po jego otwarciu.

czy wybrać miedź czy pcv na rury wodne

Miedź czy PCV – które rury do instalacji wodnej wybrać?

Rury są jednym z najważniejszych elementów każdej instalacji wodnej. W branży stosuje się alternatywne orurowanie miedziane oraz z tworzywa sztucznego. Które rurki wybrać? Jakie zalety ma miedź, a jakie „plastik”? W tym poradniku wyjaśnimy wątpliwości związane z wyborem rur do instalacji wodnej.

Doceniane od lat zalety rur miedzianych

Miedziane rury do wody mają szereg zalet, które sprawiają, że od lat chętnie są one stosowane w instalacjach wodnych. Do najbardziej istotnych cech miedzi należą:

  • odporność na wysoką temperaturę,
  • niewrażliwość na korozyjne działanie czynników zewnętrznych,
  • brak podatności na wahania temperatury,
  • ograniczanie powstawania warstwy mikroorganizmów na wewnętrznych powierzchniach ścianek rur,
  • spowalnianie osadzania się kamienia wewnątrz rur.

W instalatorstwie wodnym wykorzystuje się zatem nie tylko właściwości fizyczne miedzi, ale również jej oddziaływanie biologiczne.

wybór rur miedzianych do domu

Na co zwrócić uwagę, stosując rury miedziane do wody w instalacjach c.w.u. i c.o.?

Gdy stosuje się rury miedziane w instalacjach ciepłej wody oraz centralnego ogrzewania, trzeba pamiętać o jeszcze jednej cesze miedzi – jej doskonałemu przewodnictwu cieplnemu. Żeby zapobiegać stratom energii termicznej oraz poparzeniom tam, gdzie instalacja jest odkryta, należy stosować dobrą izolację w postaci otulin lub mat – w zależności od lokalizacji poszczególnych elementów miedzianych.

Dość istotną kwestią jest również zaniechanie łączenia miedzi z aluminium z uwagi na powstawanie ognisk korozji na styku tych dwóch materiałów. Z powodzeniem natomiast można łączyć miedź z mosiądzem i brązem, dlatego łączniki do instalacji miedzianych c.o. wykonane są właśnie z brązu i mosiądzu i przeznaczone zarówno do lutowania, jak i zaciskania lub skręcania.

Nieco inaczej wygląda sytuacja w instalacji przeznaczonej do transportu wody pitnej – tu nie można stosować brązu szkodliwego dla organizmu ludzkiego, a mosiądz musi być odporny na wypłukiwanie cynku ze stopu.

Warto wiedzieć, że dostępne na rynku rury miedziane odznaczają się trzema stopniami twardości. Wyróżnia się rury:

  • miękkie, sprzedawane w zwojach i umożliwiające łatwe gięcie,
  • półtwarde,
  • twarde.

Można również kupić gotowe rurki miedziane w otulinach lub osłonach z tworzywa sztucznego, chroniącego je przed uszkodzeniami.

Rury PCV do wody – plusy tworzywa sztucznego

Rury „plastikowe” do wody, zwane również popularnie rurami PCV, mogą być wykonane z różnych tworzyw sztucznych. Niezależnie od materiału, odznaczają się szeregiem cech, dzięki którym doskonale nadają się do transportu wody. Do najważniejszych ich zalet zalicza się:

  • niewielką wagę,
  • elastyczność,
  • niskie przewodnictwo cieplne,
  • wysoką odporność na wnikanie tlenu w przypadku pokrycia powłoką antydyfuzyjną,
  • odporność na korozję,
  • utrudnione osadzanie się kamienia wewnątrz rur,
  • trwałość,
  • łatwe i szybkie łączenie, co przekłada się na szybkość układania instalacji.

Najczęściej rury z tworzywa produkuje się z polipropylenu (instalacja wodna PP), polietylenu sieciowanego (instalacja wodna PE-X skręcana lub zaciskana) i polibutylenu (PB). Dostępne są na rynku również rury wielowarstwowe z wkładką z aluminium.

Rurki polibutylenowe i polietylenowe odznaczają się „pamięcią”, co oznacza, że wygięte, powracają do pierwotnego kształtu. Z tego powodu podczas montażu należy je mocować na bieżąco do podłoża. Z kolei rury wielowarstwowe dają się formować łatwo i trwale.

jak zabrać się za wymianę instalacji wodnej

Rury z miedzi vs. Rury z tworzyw sztucznych

Wybór pomiędzy rurami miedzianymi a wykonanymi z tworzyw sztucznych to tak naprawdę kwestia przekonań. Niektórzy inwestorzy preferują rury miedziane ze względu na biologiczne właściwości tego metalu, inni wolą szybko i precyzyjnie montowaną, lekką instalację „plastikową”. Choć rurki miedziane są zdecydowanie droższe niż ich odpowiedniki z tworzywa, to oceniając wydatki, trzeba wziąć pod uwagę koszt całej instalacji w jednej i drugiej opcji. Nie zawsze instalacja wykorzystująca rury miedziane okaże się droższa.

Warto wiedzieć również, że jeśli zdecydujemy się na rury z tworzywa, najlepszą opcją jest wybór jednego systemu – gwarantuje to dopasowanie wszystkich elementów instalacji.

Montaż instalacji wodnej – jak rozprowadzić rury?

Niezależnie od tego, czy zdecydujemy się na miedź, czy tworzywo sztuczne, rury do instalacji wodnej zawsze rozprowadza się w budynku w systemie trójnikowym lub rozdzielaczowym. W pierwszym przypadku układa się je szeregowo. Od pionu prowadzony jest przewód poziomy, a od niego odprowadza się podejścia do każdego punktu poboru. Podejścia łączy się z przewodem poziomym za pomocą trójników, stąd nazwa systemu.

Rury instalacji wodnej zwykle mocuje się w bruzdach ściennych, które następnie pokrywane są tynkiem. Przewody należy prowadzić w peszlach, a przejścia przez ściany czy stropy – w tulejach ochronnych, co zabezpiecza rurki przed uszkodzeniami.

System rozdzielaczowy z kolei polega na poprowadzeniu głównego przewodu od wodomierza do rozdzielacza i dalej odrębnych przewodów do poszczególnych punktów poboru. Jeśli dom ma dwie kondygnacje lub więcej, zwykle na każdej z nich instaluje się rozdzielacz, z którego „łapie się” punkty poboru na danej kondygnacji.

Filtr w instalacji wodnej – czy zawsze jest konieczny?

Filtry przeznaczone do instalacji wodnej nie są bezwzględną koniecznością, jednak obecnie stosuje się je powszechnie. W zależności od potrzeb i doświadczenia inwestora system filtracji może być prosty lub bardziej złożony.

Zwykle zaleca się założenie co najmniej filtru mechanicznego siatkowego (osadnikowego), który chroni urządzenia i instalację przed kłopotliwymi zanieczyszczeniami stałymi – piaskiem czy rdzą. Filtr osadnikowy w niewielkim stopniu poprawia jakość wody, jednak zapobiega zniszczeniu elementów instalacji.

jak ułożyć instalację wodną

Wymiana instalacji wodnej – co warto wiedzieć przed remontem?

Kiedy stara instalacja wodna w domu jednorodzinnym lub mieszkaniu wymaga wymiany, wiąże się to z dość sporym remontem, zwłaszcza jeśli przy okazji zamierzamy zmienić lokalizację umywalki, wanny czy zlewozmywaka. Jeżeli dojdzie do wymiany instalacji kanalizacyjnej ze zmianą lokalizacji misek ustępowych, to prace budowlane będą jeszcze bardziej zaawansowane.

Wymiana rur wodnych – zaczynamy od planu

Instalacja wodna w domach i mieszkaniach prowadzona jest w taki sposób, że składa się z rur montowanych poziomo i pionowo. Wymiana instalacji wodnej w mieszkaniu jest nieco mniejszym przedsięwzięciem remontowym niż analogiczna czynność w domu jednorodzinnym, dlatego że ogranicza się do przeprowadzenia ponownego montażu rur od licznika i nie wiąże się z wymianą innych elementów, które mogą jej podlegać w domu jednorodzinnym, jak np. rury zewnętrzne prowadzące do licznika wody zlokalizowanego poza obrębem budynku czy piec służący do podgrzewania c.w.u. (ciepłej wody użytkowej).

Niezależnie jednak od tego, czy wymiana instalacji wodnej dotyczy domu czy mieszkania, najważniejsze jest dobre zaplanowanie remontu. Przede wszystkim należy ustalić, czy poszczególne elementy białego montażu i pralka w łazienkach oraz zlewozmywak i zmywarka w kuchni, a także w przypadku domów jednorodzinnych inne ujęcia, pozostaną w dotychczasowych lokalizacjach. Jeśli tak – montaż instalacji wodnej może zostać przeprowadzony w bruzdach istniejących po usunięciu starych rur, co jest najłatwiejszym i wprowadzającym najmniejszy zamęt rozwiązaniem.

Jeżeli jednak decydujemy się na przesunięcia poszczególnych odbiorów, trzeba wykuć nowe bruzdy, a stare zalepić zaprawą cementową lub pianką poliuretanową. Czasami łatwiejszy będzie wybór rozprowadzenia rur na zewnątrz ścian, z tym że jest to rozwiązanie dużo mniej estetyczne, niemniej może okazać się lepsze, np. w pomieszczeniach gospodarczych.

Jakie rury do instalacji wodnej wybrać w przypadku remontu?

Nowa instalacja wodna w domu i mieszkaniu wykonywana jest obecnie najczęściej z rur z tworzywa sztucznego. Są elastyczne i łatwo się je łączy przez zgrzewanie, dlatego chętnie wybierają je instalatorzy, zwłaszcza w przypadku remontów, które przynoszą niekiedy sporo niespodziewanych wyzwań, niewystępujących, kiedy instalację kładzie się w nowo powstałym budynku.

Rozwiązaniem stosowanym dziś rzadziej, choć jest ono dobre i korzystne zwłaszcza przy wymianie na nowe starych rur stalowych bez zmiany sposobu rozprowadzania, jest położenie instalacji wodnej z rurek miedzianych. Te jednak wymagają od instalatora specjalistycznych umiejętności oraz narzędzi – łączy się je nie przez zgrzewanie, jak w przypadku rur z tworzywa, lecz przez lutowanie albo specjalne złączki zaciskane lub zaprasowywane.

Niezależnie od wyboru materiału, ważne jest, żeby wszystkie elementy instalacji wodnej były kompatybilne ze sobą i jednorodne, a więc pochodzące od jednego producenta.

rury miedziane czy pcv

Instalacja wodna w domu krok po kroku – sposób prowadzenia

Wymiana niewielkich fragmentów instalacji wodnej, np. w obrębie kuchni czy łazienki, jest dość prosta i nieskomplikowana. Najczęściej sprowadza się do usunięcia starych rur i w tych samych miejscach położenia nowych. Jeśli wiąże się ze zmianą lokalizacji umywalki, wanny czy zlewozmywaka, rury sztywne rozprowadza się zwykle systemem trójnikowym. Od pionu prowadzi się rurę poziomą i łączy trójnikiem podejścia do poszczególnych odbiorów. Żeby uzyskać wymaganą trasę, odcinki proste łączy się kształtkami. Wszystkie rury układa się w bruzdach ściennych – istniejących lub nowych.

Zasadą, której dobrze jest się trzymać nie tylko przy wymianie niewielkich fragmentów instalacji wodnej, ale w ogóle, jest układanie w ścianach w odcinkach poziomych rur z wodą ciepłą pod rurami z wodą zimną (przy czym obydwie powinny być prowadzone pod instalacją elektryczną), a w odcinkach pionowych rury z wodą zimną trzeba umieścić po prawej stronie rury z wodą ciepłą, co ułatwi prawidłowe podłączenie baterii.

Wykonanie instalacji wodnej na nowo w całym mieszkaniu czy domu albo na całej kondygnacji przeprowadza się zwykle w tzw. systemie rozdzielaczowym. Ma to jednak sens wyłącznie wtedy, kiedy remont ma duży zasięg. System rozdzielaczowy wymaga położenia na podłogach nowej wylewki, która zakryje rury poziome, co nie ma racji bytu, jeśli remont zamyka się w ramach jednego pomieszczenia (np. kuchni lub łazienki), ponieważ wiąże się z podniesieniem poziomu podłogi.

Instalacje w systemie rozdzielaczowym prowadzone w warstwie wylewki powinno się wykonywać z rur giętkich ze zwoju (z tworzywa lub miedziane). Dzięki takiemu podejściu cały odcinek od rozdzielacza do odbioru może zostać wykonany z jednego odcinka rury, bez łączeń.

Instalację podłogową wyprowadza się w miejscach znajdujących się kilkanaście centymetrów pod docelową lokalizacją baterii i kończy zaworami odcinającymi. Stąd przy montażu baterii instalator poprowadzi giętkie wężyki zasilające baterię.

Istotną kwestią w przypadku montażu nowej instalacji wodnej jest jej izolacja i oznaczenie – rury powinno się zaizolować otuliną (najczęściej jest to otulina polietylenowa 6 mm w płaszczu PCV) w kolorze niebieskim w przypadku wody zimnej, a czerwonym dla wody ciepłej.

Przed zakryciem instalacji podkładem podłogowym albo warstwą tynku bezwzględnie należy przeprowadzić próbę szczelności w postaci próby ciśnieniowej. Warto wiedzieć, że próbę taką przeprowadza się przed zamontowaniem armatury – podgrzewacza, baterii, zaworów etc.

AUTHOR

Absolwentka Politechniki Poznańskiej, inż. Elektroniki i Telekomunikacji oraz mgr inż. Elektrotechniki. 20 lat doświadczenia w projektowaniu instalacji elektrycznych w budynkach mieszkalnych jedno- i wielorodzinnych, obiektach przemysłowych i szpitalnych. Wspólnie z Mężem i sprawdzoną ekipą wybudowała własny dom. Ma na swoim koncie kilka remontów mieszkań, które przeprowadziła wraz z rodziną dzielącą jej zamiłowanie do gipsowania, malowania, szpachlowania i tym podobnych prac. Jej wieloletnie hobby to architektura i wyposażenie wnętrz.